Chương trình đào tạo thực địa quốc tế Mekong Delta Field Course 2025, do Viện Mekong - Đại học Cần Thơ phối hợp cùng Đại học Waterloo (Canada) tổ chức, đã hoàn thành giai đoạn thu thập và phân tích dữ liệu sau 12 ngày làm việc tại hiện trường. Chương trình là thành quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa Đại học Cần Thơ và Đại học Waterloo (Canada), với sự tham gia hướng dẫn và giảng dạy của đội ngũ chuyên gia trong nhiều lĩnh vực (bao gồm văn hóa, kinh tế, nông nghiệp và môi trường).

Sự tham gia của đội ngũ chuyên gia đa ngành

• Định hướng nghiên cứu và hợp tác: Chương trình được triển khai dưới sự tham vấn chuyên môn của PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng - Viện Mekong. Chương trình được xây dựng nhằm gắn kết lý thuyết học thuật quốc tế với bối cảnh thực tiễn tại địa phương.

• Nội dung đào tạo chuyên đề: Các sinh viên đã được tiếp cận những chuyên đề từ văn hóa, kinh tế đến tự nhiên, kỹ thuật thông qua sự chia sẻ từ các bài giảng của các chuyên gia:
  • TS. Chung Hoàng Chương – Giảng viên thỉnh giảng, chuyên gia về văn hóa và kinh tế vùng Mekong.
  • TS. Đặng Kiều Nhân từ Viện Mekong với bài giảng tổng quan về Địa chất trầm tích, thủy sinh thái học; và Đinh Diệp Anh Tuấn với bài giảng về Quản lý rủi ro nước đô thị - Một cách tiếp cận về khả năng chống chịu ngập lụt đô thị tại TP.Cần Thơ.
  • TS. Phạm Văn Toàn, PGS. TS. Nguyễn Công Thuận và TS. Võ Quốc Thành từ Khoa Môi trường và Tài nguyên Thiên nhiên (Đại học Cần Thơ) với các chuyên đề về chất lượng nước, phát thải khí nhà kính và tài nguyên nước.
  • TS. Trần Văn Tỷ từ Trường Bách khoa (Đại học Cần Thơ) với bài giảng về những phân tích cho các vấn đề về nước dưới đất tại đồng bằng sông Cửu Long.

• Công tác tổ chức và triển khai thực địa: Chương trình được tổ chức và triển khai thực địa bởi các cán bộ của Viện Mekong (Đại học Cần Thơ) giúp khóa học hoàn thành các mục tiêu khoa học đề ra một cách hiệu quả.

Bên cạnh đó, chương trình còn có sự tham gia của các bạn sinh viên đến từ nhiều ngành học khác nhau (quản lý đất đai, kỹ thuật môi trường, khoa học môi trường, công nghệ sinh học và sư phạm tin học) của Đại học Cần Thơ. Các bạn đóng vai trò là cầu nối hỗ trợ đoàn sinh viên quốc tế tiếp cận ngôn ngữ, trao đổi chuyên môn và hiểu rõ hơn về bối cảnh văn hóa tại địa phương.

Kết quả thực nghiệm

Đoàn nghiên cứu của Đại học Waterloo và Đại học Cần Thơ đã tiến hành quan trắc và thu thập dữ liệu tại các khu vực trên sông Hậu, cho thấy:

• Biến động thủy văn và xâm nhập mặn: Phân tích dữ liệu từ 17 điểm quan trắc trên sông Hậu cho thấy xu hướng xâm mặn lấn sâu vào nội địa.
• Phát thải khí nhà kính trong canh tác: Nghiên cứu đã sử dụng thiết bị buồng nổi tại 02 mô hình nông nghiệp (ao nuôi cá và ruộng lúa) ở xã Thạnh Hòa, thành phố Cần Thơ để đo và thu thập chất khí và đã xác định được cường độ phát thải khí Metan (CH₄).

• Động thái nước dưới đất: Tại phường Vĩnh Châu, nghiên cứu đã tìm ra mối liên quan giữa việc khai thác nước dưới đất và tình trạng sụt lún cao trình mặt đất. Hiện tượng tích tụ muối trong các tầng đất sâu do thay đổi áp lực thủy tĩnh đang tạo ra những thách thức mới cho sự bền vững của đặc tính thổ nhưỡng địa phương.

Địa mạo ven biển:

Tại khu vực cửa biển Cù Lao Dung thuộc xã Cù Lao Dung, TP. Cần Thơ đoàn nghiên cứu đã tiến hành khảo sát trắc dọc địa hình và quan sát động thái biến đổi của các bãi bồi. Kết quả phân tích chỉ cho thấy sự thiếu hụt trầm tích từ thượng nguồn đang làm suy yếu tiến trình bồi tụ tự nhiên vùng bãi bồi.

Giao lưu quốc tế: Ngoài những giờ làm việc và học tập, khóa học còn là nhịp cầu giao lưu văn hóa. Sinh viên hai quốc gia đã cùng tham quan và trải nghiệm những nét văn hóa tại Chợ nổi Cái Răng.

Định hướng cho tương lai

Khóa học Mekong Delta Field Course 2025 đã khép lại bằng chuỗi bài thuyết trình của các sinh viên Đại học Waterloo. Kết quả của khóa học là tiền đề cho các công trình nghiên cứu và chương trình liên kết học thuật trong tương lai.