Trong khuôn khổ Dự án Hỗ trợ kỹ thuật "Tăng cường liên kết và ứng dụng khoa học thúc đẩy phát triển bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu" - Giai đoạn 2 (Technical Cooperation - TC2), do Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tài trợ và Đại học Cần Thơ thực hiện, Viện Mekong triển khai Mô hình 12 "Xây dựng trung tâm khai thác dữ liệu và hỗ trợ sản xuất bền vững Đồng bằng Sông Cửu Long (Knowledge Hub). Viện Mekong tổ chức cuộc họp tham vấn nhằm giới thiệu kết quả đạt được của Knowledge Hub, đồng thời trao đổi, kết nối các bên liên quan về chuyển đổi số, chia sẻ dữ liệu và tri thức, thảo luận định hướng ứng dụng và phát triển Knowledge Hub phục vụ phát triển bền vững cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.

Cuộc họp có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Đại học Cần Thơ; Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA); Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và chính quyền địa phương vùng Đồng bằng Sông Cửu Long; các Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành trong vùng; các viện nghiên cứu, trường đại học; doanh nghiệp; Liên minh Hợp tác xã; tổ chức phi chính phủ (NGOs) và đại diện cộng đồng.

Toàn cảnh cuộc họp tham vấn

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Văn Lâm, đại diện Ban Giám đốc Đại học Cần Thơ và Ông Tanaka Yuji, Cố vấn trưởng, Dự án Hỗ trợ kỹ thuật - Giai đoạn 2 (TC2), nhấn mạnh chuyển đổi số cho vùng Mekong không đơn thuần là số hóa hay ứng dụng thêm công nghệ mới, mà đòi hỏi cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu và sự tham gia thực chất của các bên liên quan. TS. Lê Văn Lâm khẳng định Đại học Cần Thơ xác định ba vai trò chính trong tiến trình này, gồm cung cấp nền tảng khoa học và nguồn nhân lực số, kết nối nghiên cứu với chính sách và thực tiễn, đồng thời bảo đảm chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu phục vụ ra quyết định. Đồng thời khẳng định tiếp tục duy trì, cập nhật và mở rộng Knowledge Hub sau khi Mô hình 12 kết thúc, hướng tới ứng dụng các công nghệ mới như IoT, trí tuệ nhân tạo (AI) và Digital Twin trong giai đoạn tiếp theo.

Lê Văn Lâm, đại diện Ban Giám đốc Đại học Cần Thơ và Ông Tanaka Yuji, Cố vấn trưởng, Dự án Hỗ trợ kỹ thuật - Giai đoạn 2 (TC2) phát biểu khai mạc

Tiếp đó, TS. Nguyễn Hoàng Nam, Cố vấn Chính sách, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kiêm Giám đốc Chương trình Công nghệ Môi trường và Phát triển bền vững, Đại học Kinh tế Quốc dân, trình bày chuyên đề "Kỷ nguyên số vùng Mekong: Một số cơ hội, thách thức và kinh nghiệm quốc tế". Bài trình bày đặt ĐBSCL trong bối cảnh song hành giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh theo Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2021-2030 của Việt Nam, nhấn mạnh đây là vùng có vai trò chiến lược và cũng là "phòng thí nghiệm tự nhiên" cho quá trình chuyển đổi kép này, song đang đối mặt với tình trạng dữ liệu phân mảnh, khoảng cách số giữa hộ nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp lớn, cùng yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu.

Từ đó, TS. Nguyễn Hoàng Nam chỉ ra những cơ hội đến từ khung pháp lý mới về chuyển đổi số và kinh nghiệm quốc tế, như mô hình lúa carbon thấp giúp giảm phát thải và chia sẻ lợi ích cho nông dân, hay các nền tảng dữ liệu dùng chung của Nhật Bản, Australia, Hà Lan, Ấn Độ và Estonia, đồng thời khẳng định Knowledge Hub cần được nhìn nhận như một "hạ tầng dữ liệu dùng chung" trong chuỗi giá trị Dữ liệu - Tri thức - Quyết định, hơn là một sản phẩm hoàn chỉnh.

Nguyễn Hoàng Nam, Cố vấn Chính sách, Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày chuyên đề

Tiếp đó, PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng Viện Mekong, trình bày báo cáo "Cơ sở dữ liệu mở và chuyển đổi số vì sự phát triển bền vững vùng Đồng bằng Sông Cửu Long: Từ mô hình Knowledge Hub đến chiến lược kết nối dữ liệu vùng". Báo cáo chỉ ra ĐBSCL đang chịu áp lực kép từ biến đổi khí hậu và nhu cầu chuyển đổi số cấp thiết, trong khi dữ liệu còn phân tán, thiếu công cụ phân tích dự báo và việc ra quyết định quản lý chưa dựa nhiều vào bằng chứng số. Từ đó, ông đề xuất mô hình cơ chế chia sẻ dữ liệu dùng chung cho vùng, vận hành theo nguyên tắc dữ liệu mở có kiểm soát trên một nền tảng trung lập do đại học chủ trì.

Báo cáo cũng giới thiệu những kết quả cụ thể của Mô hình 12, nền tảng Knowledge Hub (www.knowledgehub.ctu.edu.vn), gồm hệ thống dữ liệu tích hợp đa ngành, công cụ phân tích không gian và dự báo thông minh ứng dụng AI, cổng thông tin song ngữ và mạng lưới người dùng, đối tác đã hình thành qua các hoạt động tham vấn, tập huấn. Từ đó, PGS.TS. Văn Phạm Đăng Trí kiến nghị thể chế hóa cơ chế chia sẻ dữ liệu vùng và từng bước mở rộng kết nối từ ĐBSCL ra toàn lưu vực Mekong.

PGS.TS Văn Phạm Đăng Trí, Viện trưởng, Viện Mekong, Đại học Cần Thơ trình bày chuyên đề

Sau phần trình bày chuyên đề, hội thảo tiếp tục với phần trình bày các trường hợp điển hình về thúc đẩy kinh tế số tại vùng Mekong, tập trung vào kết nối hạ tầng, chia sẻ dữ liệu và phát triển nguồn nhân lực số, với sự tham gia của ba diễn giả đến từ khối doanh nghiệp công nghệ.

Ông Nguyễn Thành Diêm, Giám đốc Kinh doanh khu vực miền Tây Nam Bộ, FPT IS, giới thiệu mô hình nền tảng nông nghiệp số cấp tỉnh, với kiến trúc tổng thể tích hợp bản đồ số vùng trồng, hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý chuỗi cung ứng, ứng dụng blockchain, quản trị chất lượng và dự báo sản lượng bằng trí tuệ nhân tạo. Nền tảng được thiết kế để kết nối liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia như VNeID, hệ thống thuế và hệ thống điều hành, hình thành một kho dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý, điều hành từ cấp tỉnh đến cấp xã.

Ông Nguyễn Thành Diêm, Giám đốc kinh doanh khu vực miền Tây Nam Bộ, FPT IS trình bày chuyên đề

Ông Nguyễn Quốc Bảo, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Vật tư Khoa học Kỹ thuật LASI, trình bày hai giải pháp công nghệ phục vụ nông nghiệp và bảo vệ rừng. Giải pháp thứ nhất là hệ thống IoT quan trắc mực nước theo thời gian thực, phục vụ mô hình canh tác lúa giảm phát thải theo kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ (AWD), đã được thí điểm qua nhiều vụ mùa tại các hợp tác xã ở Cần Thơ nhằm xây dựng nền tảng dữ liệu phục vụ đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV). Giải pháp thứ hai ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự báo nguy cơ, cảnh báo sớm và quản lý cháy rừng, kết hợp hệ thống camera ảnh nhiệt, cảm biến khí tượng và mô hình hóa mức độ lan rộng của đám cháy dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Ông Nguyễn Quốc Bảo, Tổng Giám đốc Công ty LASI trình bày chuyên đề

Ông Nguyễn Quốc Dũng, Phó Tổng Giám đốc CCTPA, Tập đoàn CTGroup, chia sẻ góc nhìn về việc chuyển hóa dữ liệu môi trường thành tác động thực tế, đặt vấn đề rằng thách thức hiện nay không chỉ là thiếu dữ liệu mà là thiếu khả năng biến dữ liệu thành hành động cụ thể. Ông giới thiệu chuỗi giá trị dữ liệu gồm các bước thu thập, kết nối, phân tích, ưu tiên, hình thành dự án, huy động tài chính, triển khai và đo lường tác động, đồng thời dẫn chứng bằng mô hình xây dựng danh mục dự án tín chỉ carbon tại tỉnh Cà Mau, nơi tiềm năng sinh thái được chuyển hóa thành các dự án có khả năng thu hút dòng vốn khí hậu quốc tế.

Ông Nguyễn Quốc Dũng, Phó Tổng Giám đốc CCTPA, Tập đoàn CTGroup trình bày chuyên đề

Toàn thể đại biểu tham gia phiên thảo luận bàn tròn xoay quanh hai nội dung chính là định hướng và các hành động trọng tâm nhằm ứng phó với các thách thức xuyên biên giới tại Đồng bằng Sông Cửu Long, cùng sự tham gia của các bên liên quan trong chuyển đổi số hướng tới phát triển bền vững. Các ý kiến tại phiên thảo luận nhấn mạnh cần có cơ chế kết nối và chia sẻ dữ liệu rõ ràng hơn giữa các cơ quan, tổ chức và lĩnh vực, đồng thời tăng cường năng lực khai thác dữ liệu cho các bên liên quan ở cấp địa phương.

Các đại biểu tham gia thảo luận bàn tròn

🌏 Cuộc họp tham vấn khép lại với việc thống nhất bốn kết quả trọng tâm: kết nối bốn nhóm bên liên quan gồm cơ quan nhà nước, giới học thuật, khu vực tư nhân và cộng đồng trong trao đổi về vai trò của Knowledge Hub; thúc đẩy hợp tác đa ngành trong ba lĩnh vực biến đổi khí hậu, phát triển bền vững và phát triển kinh tế - xã hội; xác định ba hướng ứng dụng của Knowledge Hub trong hỗ trợ ra quyết định và quy hoạch chính sách; và xây dựng tầm nhìn, lộ trình ban đầu cho việc duy trì, nâng cấp Knowledge Hub sau khi Mô hình 12 kết thúc. Các ý kiến, đề xuất từ cuộc họp sẽ được tổng hợp làm cơ sở cho định hướng phát triển Knowledge Hub trở thành hạ tầng tri thức số dài hạn, phục vụ phát triển bền vững cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long và khu vực Mekong trong giai đoạn tiếp theo.

Toàn thể đại biểu chụp ảnh lưu niệm

#VienMekong #DaiHocCanTho #JICA #KnowledgeHub #ChuyenDoiSo #PhatTrienBenVung #DBSCL